6.3. Амма Аччыгыйын айымньыларыгар ох тыллар.
Дьиҥнээх олох, күүрээннээх үлэ, бар дьоҥҥо, норуокка сулууспалааhын туһунан.
— Эйэлээхтик, көрдөөхтүк үлэлээтэххэ, киhи сылайбат, салгыбат ….
-Таптыыр үлэҥ ырыа курдук эбээт, тахсардаах-тахсыбаттаах. Таҕыстар эрэ тохтуоххун баҕарбаккын.
-Таптыыр идэ туһунан анаан кэпсэтии ыраахтан ыалдьыттаhар, сэдэхтик көрсүһэр дьоҥҥо ордук табыллан тахсар.
-Уон тарбах үлэтин биир ылгын мүччү тутан кэбиhэн буортулуон сөп.
-Тугу да гыммат баар эбит улахан сылаалаах үлэ.
-Талаан үрдүккэ-үтүөҕэ ыҥырар, норуокка туhалыыр тосхолунан эрэ дьиҥнээхтик сайдар, үйэтийэр.
-Дьиҥ талааннаах киhи баҕата-дьулуура кини айар үлэтин мэлдьи куотан, инники угуйан иhэр. ,
-Дьиҥ талааннаахтар бэйэлэрин ситиhиилэрин xahaн да толору дуоhуйан хаалбаттар.
-Суруйааччы төһө да талааннаах да, соччоннон ордук кичэйэн, эрэйдэнэн үлэлиир.
-Эдэр эрдэххэ, өлөр-кырдьар туһунан санаммат эбээт, үксүгэр, чэ, бэйи хойут диэн иһэҕин.
2. Киhи туһунан
-» … Киhи көхсүгэр көстө сылдьар кыната суох. Кини сытыы кыната — өйүн, сүрэҕин дьулуура … »
-Олоххо бүтүннүүтүгэр, бары бытархай ымпыктарыгар тиийэ, киhи наар үчүгэйгэ тардыстар, үрдүккэ дьулуhар.
-Куһаҕан киhи биир сүрүн бэлиэтэ — бэйэтин аргыстарын холуннара, намтата сылдьаахтыыр үгэстээх.
-Уhулуччулаах дьоннор өлбөт-сүппэт үтүө дьыалаларынан тыыннанан … бар-дьон өйүгэр тыыннаах сылдьаллар.
-Биэспитигэр да, биэс уоммутугар да биирбит эбээт биhиги ийэлэргэ.
-Бэйэҕин таптаа, харыстаа, ол эрээри бэйэҕинэн муҥурданыма, иннин диэки дьулуруйан, өрө дабайдар- дабайан ис.
-Бэйэбиттэн ордук, ордук киэҥ өйдөөх, ыраас сүрэхтээх буолуохпун баҕардым. Үүнэрин төрдө ол ээ. Бэйэҕин астыммат, бэйэҕинэн дуоhуйбат буолуу.
-Дириҥ культуралаах сэмэй киhини кураанаҕынан хобдьоорбут хоодуоттар ордук хомоҕойдук хотоллор эбээт.
-Дьонтон наһаа, киhиттэн уhулуччу күүстээх да, көрүҥнээх да буолбатахтар эбээт норуот геройдара.
3. Сиэрдээх быhыы-майгы туһунан
-Үтүө киhи сүрүн бэлиэтэ -бииргэ үлэлиир доҕотторун үрдэтэ, кинилэри киэргэтэ бэлиэтии сылдьар.
-Куһаҕан киhи үтүөнү да холуннара, үрдүгү да намтата сатыы сылдьар адьынаттаах.
-Үтүө киhи ылбычча да соҕуһу тупсара, киэргэтэ сылдьар идэлээх.
-Киhи киниттэн мөҕүллэрин да күндүтүк саныыр үтүө киhитэ баар буолар эбээт.
-Олоххо мэлдьи үчүгэйи көрдүү сылдьар киhи, атын киhи туох эмэ үчүгэйи буллаҕына, кини эмиэ тэҥҥэ үөрсүбүтүнэн барар.
-Аан дойдуга туохтан да үчүгэй — эйэ, туохтан да куһаҕан — иҥсэ баар.
-Кырдьык кимиэхэ да балыйтарбат, сырдык туохха да хаххалаппат, ньургун сүрэх туохтан да дьулайбат.
-Этэр тыл эриэккэhэ уонна сүрэх иэйиитин эрчимэ тус-туспа төрүттээх буолуохтарын сатаммат.
-Чэпчэки суол сыаната эмиэ чэпчэки. Хаhан биhиги, атыттары сирбэккэ эрэ, кими хайҕаабыппьп баарай?
-Этиhии үксүн ким да иннин биэрбэтиттэн уонна табыгастаах тыл дөбөннүк этиллибэтиттэн олус yhyyp эбээт.
-Хомолтоттон, үөрүүттэн ытаабат сүрэх диэн — умайбат, сырдыгы- сылааhы биэрбэт буолбут сытынньан эмэх курдук.
-Сымнаҕас майгыннаах дьон ордук эр сүрэхтээх буолаллар. Киҥнээх уонна харса суох тыллаах киhи үксүгэр куттаҕас буолааччы.
-Кыараҕас кеҕүстээх киhи ордук тэбиэс-өhүргэс буоларыгар дылы. Кыратык да муҥатыйар, мунчаарар, үгэргиир санааны барытын утары сабыта охсон иhиэххэ. Киhи мөлтөх, уйан өттө баhыйдар эрэ — киhи бүтэр.
-Куһаҕантан хайҕаныахтааҕар үтүөттэн мөҥүллүбүт быдан ордук. Ол үрдүк болҕомтону ылыы, туhааннаах чиэскэ тиксии буолар.
-Тус-туспа тотуохтааҕар бииргэ аччыктаабыт эмиэ ордук буолааччы. Дьиҥ күүстээх уонна дьиҥ кэрэ хаhан да айдаана-дарбаана суох, сэмэй буолааччы.
-Киhини сааhын тухары махтаннарар үтүө-өҥө төһө харчыга турарынан буолбат, хаhан уонна хайдах оҥоһуллубутунан буолар.
-Геройдар диэн «суллаабыт тиит курдук сотолоох, хастаабыт тиит курдук харылаах» дьон буолуохтара диибит быhыылаах, кинилэр биhигини кытта бииргэ сылдьалларын билбэппит, ону аахайбаппыт.
-Норуот дьулуурун өpгөһүн, норуот сүрэҕин төлөнүн иҥэринэн үөскээбит, үүммут дьон ортотуттан геройдар тахсаллар.
-Бэйэн долгуйбакка туран, дьону долгутуом, аҥардас өйүм-билиим ордугунан баhыйан умсугутуом, долгутуом диэн саараама даҕаны.
-Киһи аймах саас үйэ тухары сүдү муоралыы бидилийэн, үтүөтэ үөһэ көбөн дьэҥкэрэр, мөкүтэ аллараа сөҥөн сытыйар.
-Дьолу үксүгэр аһаран баран өйдүүбүт эбээт биһиги, дьон ортолоро.
-Чэгиэни фалдьа сытан, эдэри кырдьан иһэн, доҕору хомотон баран, өйдүүбүт.
