БОРИСОВ ПАНТЕЛЕЙМОН ПЕТРОВИЧ
(1901-1974 гг.)
Младший сержант.
Был призван в июле 1941 г. Учился в офицерской школе, получил звание лейтенанта, участник боевых действий на I Белорусском, II Украинском и Восточных фронтах. Был награжден орденом Красной звезды», «Отечественной войны 3 ст», медалями за «Отвагу», «За победу над Германией», «За победу над Японией». 1945 г. демобилизовался. После войны в 1946 г. работал учителем в Октемской школе.Умер в 1976 г., захоронен в с. Октём.
Пантелеймон Петрович до войны работал учителем, когда началась война, в числе первых в районе добровольцев записался на фронт на первый призыв. В своем письме учитель Ойской школы Алексеев Николай Федотович в 1941 г. пишет: «… Учитель Борисов Пантелеймон Петрович остался учиться в городе Сретенске…» В городе Сретенске обучали на младших командиров…
*****
Аҕабыт туhунан иhирэх тыл
Биhиги аҕабыт Пантелеймон Петрович Борисов 1901 сыллаахха Дьокуускай куоракка Борисов Петр Николаевич (Нуучча Бөтүрүүскэ) диэн баайдарга үлэлиир киhиттэн төрөөбүтэ. Инньэ гынан куорат эйгэтигэр иитиллибитэ. Ииппит ийэтэ Пелагея аймахтарыттан кыыс ылан, уолларыгар доҕор гына ииппиттэр. Уоллара үөрэнэн, 1921 сыллаахха Дьокуускайдааҕы учительскай семинарияны ситиhиилээхтик бүтэрэн, учуутал идэтин ылар. Өр кэмңэ Таатта, Мэңэ-Хаңалас, Арђаа Хаңалас начаалынай оскуолаларыгар сэбиэдиссэйинэн, Хаптаҕайга детдом директорынан, начаалынай кылаас учууталынан, 1961 -1964 с. Кыыл-Бастаах начаалынай оскуолатыгар үлэлээбитэ, уопсайа үүнэр көлүөнэни иитиигэ 42 сылы анаабыта уонна 1964 сыллаахха сааhынан пенсияҕа тахсыбыта. Төhө да пенсияҕа таҕыстар, аҕабыт таах олорботоҕо. Оскуолаҕа учууталлары солбуйара, Өктөмнөөҕү сибээс отделениетыгар почтальонунан өр сылларга үтүө суобастаахтык үлэлээбитэ.
Кыайыылаах-хотуулаах үлэтин иhин «Коммунистическай үлэ ударнига» бэлиэлээх.
Үлэтин бастакы сылларыгар, үрүң бандьыыттар өрө турууларынан сибээстээн, элбэх күчүмэҕэйдэри көрсүбүтэ. Оскуола аналлаах дьиэтэ суоҕа, дьиэлэри кэрийэ сылдьан иккилии-үстуу оҕону көмүлүөк сырдыгар үөрэтэрэ. Тэтэрээт, харандаас, үөрэнэр кинигэ суоҕуттан төрөппүттэр оҕолоругар кумааҕы оннугар туоhу хастаан биэрэллэрэ. Маны аҕабыт хараастан олорон кэпсиирэ.
1941 сыллаахха фашистскай Германия Советскай Союзка саба түспүтүгэр, аҕабыт Кыhыл Армия кэккэтигэр ыңырыллыбыта. Офицерскай оскуолаҕа үөрэнэн, лейтенант званиетын ылан, I Белорусскай уонна II Украинскай фроннарга сэриилэспитэ. Немецкэй-фашистскай талабырдьыттары утары сэриигэ хорсунун уонна эр санаатын иhин «Кыhыл Сулус», «Албан аат» III степеннээх уордьаннарынан, «Хорсунун иhин» мэтээлинэн наҕараадаламмыта.
Японскай самурайдары үлтүрүтүүгэ кыттыыны эмиэ ылбыта. «Японияны кыайыы иhин» мэтээллээх этэ. Дойдутугар 1945 сыллаахха күhүн кэлбитэ.
Сэрииттэн кэлэн баран хараастыбыта диэн, кэргэнэ Мария Елисеевна өлөн, 3 о5ото тулаайах хаалбыттар этэ. Онтон 1945 сыллаахха биhиги ийэбитин –Акулина Кириковна Макарованы кэргэн ылар. Ол сађана биhиги ийэбит 4 о5ону (аймахтарыттан хаалбыт тулаайах оҕолору) иитэ сылдьыбыт. Холбоhон 7 о5олоох улахан ыал буола түспүттэр. Ийэбит Маалтааныга, Эргискэ сэбиэт бэрэссэдээтэлинэн үлэлии сылдьыбыт. Бииргэ олорон 4 о5ону төрөппүттэр, уопсайа 9 оҕону иитэн-аhатан, үөрэттэрэн, барыбытын ыал оңортообуттара. Аҕабыт элбэх сиэн тапталлаах эhэтэ буолан олорон, 1978 сыллаахха оhолго түбэhэн, олохтон туораабыта. Кыра сырыттахпытына барыбытын саахымакка, дуобакка үөрэппитэ. Дьоhуннаах дьон буоларга ииппитэ.
Пантелеймон Петрович оҕолоро билигин эйэлээх олоххо олорорбутунан аҕабытыгар сүhүөхтээх бэйэбит сүгүрүйэбит. Биhиги аҕабыт Ийэ дойдутун көмүскээн, кэлэр көлүөнэ кэскилин кэрэhэлээбитэ.
Аҕабыт төрөппүт да, үөрэппит да оҕолорун мөҕөр диэни билбэт этэ. Куолаhа биир кэм этэ, наар сүбэлээн-амалаан биэрэрэ. Оҕолору дьиссипилиинэлээх, улахан киhини убаастыырга, үөрэхтээх дьон буоларга үөрэтэрэ. Үөрэппит оҕолоро соҕуруу араас үрдүк үөрэх кыhаларыгар үөрэнэ сылдьан учууталларыгар сурук суруйаллара, араадьыйанан эҕэрдэлээн ырыа ыыталлара. Ону наар түбэhэн истэрэ, сүрдээҕин үөрэрэ. Араас идэлээх дьон буолан олорон, учууталларын умнубат этилэр. Өлбүтүн да кэннэ умнубат этилэр, биир скульптор идэтин ылбыт үөрэнээччитэ уңуоҕар бюhун оңорбута билиңңээңңэ дылы үөрэппит оҕолорун махталларын санатар. Онон биhиги, төрөппут оҕолоро, аҕабытынан киэн тутта саныыбыт.
Кыыһа педагогическай үлэ ветерана
Мира Пантелеймоновна Олесова
