ДМИТРИЕВ ГЕОРГИЙ МИХАЙЛОВИЧ
(1923-1974 гг.)
Ветеран войны и труда. Награжден медалями «За отвагу», «За победу над Германией», «За доблестный труд. В ознаменование 100-летия со дня рождения В.И. Ленина», юбилейными медалями Великой Победы.
Родился 8 марта 1923 г. в Октемском наслеге Западно-Кангаласского улуса. Первоначальное образование получил в Октемской семилетней школе, по окончании которой поступил в Якутский педрабфак. Весной 1942 г. был призван в ряды Красной Армии в составе II Прибалтийского фронта. В 1943 г. участвовал боях за Сталинград, на Курской Дуге. Служил пуле-метчиком, артиллеристом. Получив тяжелые ранения, вернулся на родину инвалидом II группы. О безуп-речной службе свидетельствуют благодарственные письма родителям от артиллерийской части, в которой он служил.
После войны Георгий Михайлович заочно окончил учебу в педрабфаке и сразу включился в педагоги-ческую деятельность. Работал учителем начальных классов, рисования и трудового обучения в школах с. Бестях, III Малтааны, Хоточчу, Качикат, I Жемкон; 20 лет проработал в Октемской средней школе.
Человек высокой культуры и нравственности, знающий все тонкости методики обучения и воспитания учащихся, Г.М. Дмитриев все свои силы отдавал любимой работе. Георгий Михайлович был активным пропагандистом общества «Знание», агитатором, политинформатором, профсоюзным деятелем.
*****
Георгий Михайлович Дмитриев 1923 сыллаахха Өктөм нэhилиэгэр төрөөбүтэ.Оскуоланы бүтэрэн баран куоракка педфакка үөрэххэ киирбитэ. Сааhыары 1942 сыллаахха Аҕа дойду сэриигэр ыңырыллан II Прибалтийскай фроңңа тиийбитэ.
Георгий Михайлович ахтыытыттан:
«Латвия сиригэр киирэн иhэбит. Биhиги батальоммут сэриилэhэр позицияны уларытаары күнү быhа төттөрү- таары субулуннубут. Онтон уулаах, бадарааннаах сири кэhэн хойуу бэрдьигэстээх уулаах ойуурга киирэн истэхпитинэ, немецкэй стрелоктар ытыалаатылар да, бэйэлэрэ ханна да бааллара көстүбэт. Биhиги ойуур сађатыгар киирэн бэрдьигэстэр төрдүлэригэр сытынан кэбистибит. Стрелоктар өссө да ытыалыыллар, разрывной буулдьалар маска түhэн эстэн бытарыhаллар. Мин сытан эрэн аччыктаатым, нухарыйан истэхпинэ илиим тымта түстэ, соhуйан уум ааhан хаалла.Өйдөөн көрбүтум аата суох тарбађым олус ыалдьар уонна хаан оҕуолаан эрэр, ону бэрэбээскилээн кэбистим. Онтон цепь устун хамаанда кэллэ, кэлбит сирбитинэн төнүннүбүт. Икки саллаат ыараханнык бааhырбыттарын носилкалаах илдьэ испиттэрэ. Уулаах, бадарааннаах сирбитин туораан баран, атын сиринэн баран, хотоол сиргэ киирэн сынньаммыппыт, куурдунан дуомнаммыппыт. Ол икки ардыгар туун буолбут этэ. Сотору халлаан сырдаата. Эмиэ хомунан атын ойуурунан киирэргэ хамаандалаабыттара. Этэңңэ немецкэй траншея көhүннэ, онно ађыйах немецтэр быардарыгар диэри быган олорон тоhуйан ытыалаан истэхтэринэ, биhиги ыта-ыта саба сүүрэн киирбиппит. Немецкэй позицияны ылан, куоппут немецтэри эккирэтэн испиппит. 1 км кэриңэ сири туох да мэhэйэ суох киирбиппит кэннэ, дэриэбинэ кытыытыгар баар буола охсубут этибит. Командир тарҕанан дэриэбинэни төгүрүйэргэ эппитэ. Биhиги дэриэбинэ хаңас аннынан киирэн истэхпитинэ, тэйиччи биир немец аты сиэппитинэн куотан иhэрин көрө биэрбитим уонна автоматынан ытаары гынан эрдэхпинэ, бэйэбин туох эрэ төбөбөр «саайда». Онтон таспынан биир саллаат ааhан иhэн, миигин санбаакка бара охсорбун хаhыытаабыта. Мин хааным барбытынан төннөн иhэн бастаан тохтообут сарайбын таба көрбүтүм, уонча киhи сонтон халбарыйбакка пулемет уотуттан охторуллубут этилэр.
Мин аара сыарҕа таhааччы аттаах повозка төннөн иhэригэр олорсон, хааным олус баран, санбакка сэниэм эстэн нэhиилэ тиийбитим. Ити күнтэн ыла фронтан ырааттар- ыраатан, тэйэн испитим».
Георгий Михайлович ыараханнык бааhыран дойдутугар төннөн кэлбитэ.Сэриигэ үчүгэйдик сулууспалаабытын иhин артиллерийскай чааhа төрөппүттэригэр Махтал сурук ыыппыттара.
Дойдутугар кэлэн баран, Өктөм оскуолатыгар үлэ учууталынан үлэлээбитэ. Кини «Хорсунун иһин», «Советскай Армия 20 сыла», «СССР сэбилэниилээх күүһүн » 20, 30 сыллаах мэтээллэринэн дьаныардаах үлэтин иhин РайОНО Бочуотунай грамотатынан наҕараадаламмыта.
Г.М. Дмитриев
О НЁМ
- Наумова А.Г. Аҕам туһунан // Хангаласцы в Великой Отечественной / (редакция газеты «Хаҥалас»; сост. ред. Л.Д. Аммосова).-Якутск: Издательский дом «Якутия», 2005.-С. 384-375
- Дмитриев Георгий Михайлович // Подвиг ваш бессмертен: об участниках войны и тыла Октемского наслега 1941-1945 гг. / Сост. Г.М. Гаврильева, М.Е. Павлова.-Якутск: ООО РИЦ «Ю-принт», 2010.-С. 107-108; 147-148
- Гаврильева Г.М. Учителя-ковавшие победу: посланцы Октемской школы 1941-1945 гг. /[сост. Г.М. Гаврильева, редакторы С.А. Яковлева, Е.А. Тимофеева].-Октемцы: Историко-краеведческая организация, 2015.-С. 28-30;
- Дмитриев Георгий МИхайлович 1941-1945 сс. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии кыттыылааҕа /хомуйан оҥордулар: Г.Г. Федорова [уо.д.а.].-Дьокуускай: Дани-Алмас, 2020.-72 с.;
