НЬУРГУҢҢА Иван Мигалкин Таһырдьабыт хараңарда- Мин быраатым утуйда. Сулус үѳһээ муһунна- Ыйбыт онно кыттыста. Мин быраатым сарсыарда Yчүгэйдик утуйан уһуктуо5а, Сирэйин кичэйэн суунуо5а, Таңаһын таңныа5а, Уһуйааныгар барыа5а.
УТУЙ, СЫННЬАН!
УТУЙ, СЫННЬАН! Бүѳтүр Тобуруокап Утуй, сынньан, сыллыйым, Утуй, тыллаах чыычаа5ым, Уутун хана утуйбат Боруок о5о улааппат! Утуй, түһээн кѳрүѳ5үң Күн кѳмүс куораттарын, Ый ыраас хайаларын, Сир ыраах муннуктарын. Утуй, түһээн истиэ5иң Сибэкки от ырыатын, Сэбирдэх кэпсэтэрин, Балыкчаан саңарарын! Утуй, түһээн кѳрүѳ5үң Сүрдээх-сүрдээх үѳһэнэн, Элбэ5и да кѳрүѳ5үң Ийэ сиргин эргийэн. Утуй, сынньан, сыллыйым, Утуй, тыллаах чыычаа5ым, […]
БИҺИК ЫРЫАТА
БИҺИК ЫРЫАТА Александр Николаев Ый, куйа5а кылбайан, Харабыллыы та5ыста, О5ом, эн да, чуумпуран, Утуйаргар уолдьаста. Сылаас ньээкэ биһиккэр Сытан сынньан, биэбэккэм! Убай, эдьиий дьонноруң Уруок аа5ан бүттүлэр; Санаа сайдар оонньуутун Саахыматтаан эрэллэр. Сылаас ньээккэ биһиккэр Сытан сынньан, биэбэккэм! О5ом, эн да ирээккин Оскуола5а сылдьыа5ың! Ол кэм кэлиэр диэритин Оонньоо, улаат, чыычаа5ым! Сылаас ньээкэ биһиккэр Сытан […]
КЭҔЭ
Тѳрѳппүт оҕотугар ааҕарыгар КЭҔЭ (ненец остуоруйата) Сир үрдүгэр биир дьадаҥы дьахтар олорбут. Кини түөрт оҕолоох. Оҕолор ийэлэрин тылын истибэттэр, хара сарсыардаттан киэһээҥҥэ диэри хаарга булкуллаллар. Чккмҥа төннөллөрүгэр тыс этэрбэстэрин толору хаары симэн киирэллэр. Ону ийэлэрэ ыраастыахтаах. Таҥастарын ибили сытыталлар, ону ийэлэрэ куурдуохтаах. Ийэлэригэр ыарахан этэ. Биирдэ сайын ийэлэрэ үрэххэ балыктаабыт. Ол киниэхэ ыарахан эбит да, […]
КЫҺЫЛ КӨМҮС СҮГЭ
Тѳрѳппүт оҕотугар ааҕарыгар КЫҺЫЛ КӨМҮС СҮГЭ (Латыш остуоруйата) Икки бырааттыылар олорбуттар: биирдэрэ баай, атына дьадаҥы. Биирдэ дьадаҥы ини өрүс биэрэгэр мас кэрдибит. Ол турдаҕына сүгэтэ илиититтэн төлө тутуллан, ууга түспүт уонна тимирэн хаалбыт. Дьадаҥы, тугу да гыныан булбатах, олоро түһээт ытаан барбыт. Эмискэ, хантан кэлбитэ биллибэт, кыырыктыйбыт баттахтаах кырачаан оҕонньор кэлэн турар эбит. -Ытаама,-диэбит кини. […]
САҺЫЛ УОННА БӨРӨ
Тѳрѳппүт оҕотугар ааҕарыгар САҺЫЛ УОННА БӨРӨ (Нуучча остуоруйата) Арай биирдэ Саһыл суол устун сүүрэн испит, олус аччыктаабыт. Туох эмэ ас көстөөрөй диэн, ол-бу диэки көрөр эбит. Ол иһэн, биир бааһынай сыарҕаҕа тоҥ балыгы тиэйэн иһэрин көрбүт. “Балыгы амсайдахха куһаҕана суох буолуо этэ” дии санаабыт Саһыл. Кини суолга сүүрэн киирбит уонна сытынан кэбиспит, кутуругун субуруччу бырахпыт, […]
КYθС ХААҺЫ Тѳрѳппүт оҕотугар ааҕарыгар Биир кыыс о5о тѳрѳѳн-үѳскээн олорбута үҺү. Бу кыыс о5о арай биирдэ тыа5а отоннуу тахсыбыт. Ол тахса сылдьан биир эмээхсини кѳрсүбүт. Эмээхсин: -Дорообо, тукаам, отоңңуттан бэрсиэң дуу,-диир. -Эбэбэр бэрсиминэбин,-диэн баран, кыыс эмээхсиңңэ отон биэрэр. Эмээхсин отонун сиэн баран этэр: -Тукаам, баһыыба, отон сиэппитиң манньатын мин эмиэ тугу эрэ бэлэхтиибин. Мэ, бу […]
ХОҺУОЛ О5ОЛОРО УОННА БθРθ
ХОҺУОЛ О5ОЛОРО УОННА БθРθ Тѳрѳппүт оҕотугар ааҕарыгар Бырааттыы Гримнэр Биир ийэ Хоһуол олорбута эбитэ үһү. Бу Хоһуол сэттэ о5олоох эбит. Кини сэттэ о5отун сэттиэннэрин, ийэ о5олорун таптыырын курдук, таптыыр эбит. Арай биирдэ Хоһуол ас була тыа5а тахсаары оңостор. Сэттэ о5отун сэттиэннэрин ыңыран ылар уонна этэр: О5окколоруом, мин тыа5а тахсабын, эһиги бэйэ5ит хаалың. Дьиэ5итигэр олоруң, ханна […]
КУОСКА, БθТYYК УОННА САҺЫЛ
КУОСКА, БθТYYК УОННА САҺЫЛ Тѳрѳппүт оҕотугар ааҕарыгар Куоскалаах Бѳтүүк ыал буолан эйэлээхтик олорбуттара үһү. Куоска бултуу-алтыы тыа5а барара, оттон Бѳтүүк дьиэтигэр хаалара. Түѳкүн Саһыл уорбатын диэн, Куоска ойуурга барарыгар Бѳтүүгү аанын хататара, түннүгүнэн быктарбат этэ. Куоска тыа5а барарын кытта Саһыл түннүк анныгар ньылбыйан кэлэн ыллыыр: “Ко-ко-куу-куук, Бѳтүүкчээн! Кыһыл кѳмүс тараахчаан, Арыы-сыа тѳбѳчѳѳн, Мотуок солко бытыкчаан! […]
ҮС ЭҺЭ
ҮС ЭҺЭ Тѳрѳппүт оҕотугар ааҕарыгар Л. Толстой Назад Биир кыыс дьиэтиттэн тыа5а тахсыбыт. Тыа5а тахсан мунан хаалбыт. Дьиэтигэр барар суолу кѳрдѳѳбүт да, кыайан булбатах. Тыа устун баран иһэн арай кыра дьиэ5э тиийэн кэлбит. Дьиэ аана аһа5ас турара. Кыыс аанынан ѳңѳйѳн кѳрбүтэ: дьиэ иһигэр ким да суо5а. Кыыс дьиэ5э киирбит. Бу дьиэ5э үс эһэ олорор эбит. […]