САХА СИРИН БУОЙУН СУРУЙААЧЧЫЛАРА
Бу өрөгөйдөөх Кыайыы күнүн бэлиэтиир күҥҥэ библиотекарьдарга буойун суруйааччылар тустарынан көмө матырыйааллары араас источниктартан хомуйан биир сиргэ түмтүм.
Аҕа дойду Улуу сэриитигэр Кыайыы үбүлүөйдээх сылын туолуута биhигини барыбытын долгутар. Бу кэмҥэ бука бары Улуу Кыайыы күнүн — ыам ыйын 9 күнүн уруйдуубут-айхаллыыбыт. Алдьархайдаах сэрии маҥнайгы күннэриттэн Саха сирин суруйааччыла-рыттан 20 киhи саа-саадах тутан Аҕа дойдутун көмүскээбитэ. Кырсыһыы толоонугар Н. Седалищев-Дьүөгэ Ааныстыырап охтубута, атыттар бары тыыннаах төннүбүттэрэ. Билигин биhиги ортобутугар биир да сэрии кьтыылааҕа фронтовик- суруйааччы хаалбата. Кырсыс хонуутугар өлүү-тиллии суостаах күннэрин, этинэн-хаанынан билбит дьон, норуот өйүттэн- санаатыттан сүппэт айымньыларын айбыттара. Олор истэригэр норуот yohyттaн түhэрбэт, ырыа буолан ылламмыт, уос номоҕор холбоспут Эллэй «Өкүлүүнэ»,А. Абаҕыыныскай «Кыайыы андаҕара», Т. Сметанин «Саллаат сүрэҕэ», «Лена эбэккэм», Макар Хара, Дьуон Дьаҥылы, И. Эртюков, П. Тобуроков, о.д.а. хоһоонноро суруллубуттара. Тыылга хаалбыт сэрии кэмин суруйааччыларын айымньылара: Күннүк Уурастыырап «Биир ньыгыл кэккэнэн», И. Чаҕылҕан «Хайыһар», «Капитан Гастелло», А. Бэрияк «Бардыбыт бойобуой бохуокка», С. Васильев «Кылбаҥнаа эрэ кылыһым», «Андаҕар» норуокка биhирэммиттэрэ. Суруйааччыларбыт илбистээх тылынан-өһүнэн норуоту Ытык сэриигэ өрө күүрдү-бүттэрэ.
Таҥан оҥордо: Гаврильева Галина Максимовна
2025 с
*********
1. Артамонов Иннокентий Иванович (1928-2006) поэт, тылбаасчыт
2. Бродников Алексей Спиридонович (1917-1998) , поэт, прозаик, публицист, учуутал
3. Данилов Софрон Петрович (1922-1993), прозаик, литературнай кириитик, публицист, тылбаасчыт, драматург, общественнай деятель
4.Кудрин Архип Георгиевич — Абаҕыыныскай (1907-1960), поэт, тылбаасчыт
5. Кузьмин Макар Иванович -Макар Хара (1915-1981), поэт, тылбаасчыт, суруналыыс
6.Кулачиков Серафим Романович -Эллэй (1904-1976), поэт, тылбаасчыт, публицист
7.Макаров Гаврил Иванович — Дьуон Дьаҥылы (1914-1956), поэт, тылбаасчыт
8.Никифоров Исай Прокопьевич (1915-1976), прозаик, драматург
9.Никифоров Семен Осипович (1923-1980 сс.), прозаик, суруналыыс
10. Саввин Степан Афанасьевич -Кун Дьирибинэ (1903-1970), поэт, тылбаасчыт, сатирик, үгэһит
11.Седалищев Никифор Кирикович -Дьүөгэ Ааныстыырап (1913-1944), прозаик
12. Слепцов Николай Дмитриевич-Туобулаахап (1912-1964 сс.), драматург, бэйиэт, тылбаасчыт, артыыс
13. Сметанин Тимофей Егорович (1919-1947 сс.), поэт, прозаик, драматург, публицист
14. Соловьев Василий Сергеевич -Болот Боотур (1913-1993), поэт, прозаик
15. Степанов Николай Иванович -Ноорой (1897-1975), норуот ырыаһыта, олоҥхоһут
16. Сыромятников Георгий Саввич (1926-1991), литературовед, кирииитик, тылбаасчыт, ф.н.к.
17.Тимофеев Степан Иванович (1921-2012), поэт, тылбаасчыт
18. Тобуруокап Петр Николаевич (1917-2001), поэт, прозаик, драматург, оҕо суруйааччыта
19. Эртюков Иннокентий Илларионович (1916-1991 гг.), поэт, тылбаасчыт, суруналыыс, уочаркаһыт
20. Шамшурин Юрий Иванович (1921-1973), нуучча суруйааччыта, прозаик, тылбаасчыт
ИСПОЛЬЗОВАННАЯ ЛИТЕРАТУРА
1.Писатели Якутии — участники Великой Отечественной войны 1941-1945 гг. : биобиблиографические материалы / Национальная библиотека Республики Саха (Якутия), Отдел региональной библиографии, Отдел национальных и краеведческих фондов ; составители: Э. М. Максимова, С. И. Лукина ; редактор В. Н. Павлова ; ответственный за выпуск С. В. Максимова. — Электрон. дан. — Якутск : Электронное издательство НБ РС(Я), 2020. — 1 файл (60, [2] с. ; 3,28 Мб) : портр.
Сборник, посвященный теме «Писатели Якутии — участники Великой Отечественной войны 1941—1945 гг.», содержит краткую биографию писателей Якутии и список литературы, опубликованной за 1970—2018 гг. Каждую персональную рубрику заключает раздел «О нем», в котором содержится материал, характеризующий творчество писателя: сначала книги, затем статьи в хронологическом порядке. Книга издана к 75 — летию Победы в Великой Отечественной войне.
2. Кыайыыны уһансыбыттара : орто уонна улахан саастаах үөрэнээччилэргэ аналлаах көмө библиографическай ыйынньык / Саха Республикатын Национальнай библиотеката, Оҕо уонна ыччат киинэ, Информационнай-библиографическай отдел / хомуйан оҥордо Е. Н. Кычкина ; редакциялаата Л. И. Хабытина. — Дьокуускай : СР НБ, ОЫК, 2005. — 60 с.
Библиографический указатель произведений якутских писателей-фронтовиков. Для среднего и старшего школьного возраста
3. Уот сэрии кэпсэтэр тылынан : Аҕа Дойду Улуу сэриитигэр кыттыбыт суруйааччылар айымньыларын хомуурунньуга / [хомуйан оҥордо С. А. Попов- Сэмэн Тумат]. — Дьокуускай : Бичик, 2005. — 270 с.
В Великой Отечественной войне приняли участие 25 якутских писателей. Они, сколь бы труден, рискован был боевой путь, зарекомендовали себя как храбрые воины. Ставя гражданский долг превыше всего, не прерывали связь с родиной — информировали о событиях фронта в республиканских печатных изданиях, поддерживали боевой дух земляков
Буоуйун суруйааччылар /хомуйан оҥордо: С.Ф. Константинова.-Дьокуускай: Бичик, 2020.-50 с.- (Биллэрэр-көрдөрөр матырыйааллар).
4.
